Hệ đại học Lào có quy mô nhỏ so với các nước láng giềng nhưng có những ngành đáng chú ý, cùng một số chương trình liên kết quốc tế mở ra lựa chọn khác. Bài này nêu khung để người tìm hiểu biết cần hỏi gì.
Cấu trúc hệ đại học
- Có một số đại học quốc gia đóng vai trò trung tâm
- Các đại học vùng phục vụ khu vực miền bắc, miền trung và miền nam
- Trường chuyên ngành — y dược, sư phạm, nông lâm, kỹ thuật, công an, quốc phòng
- Cao đẳng và trường nghề ở nhiều tỉnh
- Một số trường tư thục ở đô thị lớn
- Hệ sau đại học còn nhỏ, nhiều người đi học ở nước ngoài
Việc có đại học vùng ở cả ba miền là chính sách có chủ đích: giảm tập trung mọi thứ ở thủ đô và đưa giáo dục đại học tới gần người dân hơn trong điều kiện địa hình đi lại khó.
Các ngành đào tạo chính
- Sư phạm — nhu cầu lớn do thiếu giáo viên
- Y dược — đào tạo nhân lực y tế cho cả nước
- Nông lâm nghiệp — gắn với cơ cấu kinh tế
- Kinh tế, quản trị, kế toán — nhu cầu tăng theo đầu tư nước ngoài
- Luật và hành chính
- Kỹ thuật và xây dựng
- Ngôn ngữ — tiếng Anh, tiếng Việt, tiếng Trung, tiếng Pháp
- Du lịch và khách sạn
Ngành ngôn ngữ đáng chú ý với người Việt: khoa tiếng Việt tại Lào đào tạo người Lào biết tiếng Việt — nguồn nhân sự quý cho doanh nghiệp Việt Nam hoạt động tại đây.
Chương trình liên kết quốc tế
- Một số trường có chương trình liên kết với đại học nước ngoài
- Hình thức: học một phần tại Lào rồi chuyển tiếp, hoặc học toàn bộ tại Lào lấy bằng của đối tác
- Đối tác từ nhiều nước trong và ngoài khu vực
- Giảng dạy thường bằng tiếng Anh
- Học phí cao hơn chương trình thường
- 🔴 Kiểm kỹ tính chính danh của chương trình và giá trị bằng
Mục cuối là lời khuyên quan trọng nhất phần này: hỏi thẳng bằng do trường nào cấp, trường đó có được công nhận ở đâu. Chương trình liên kết có chất lượng rất khác nhau và cần thẩm định từng cái.
Tuyển sinh
- Sinh viên trong nước xét theo kết quả phổ thông và kỳ thi
- Sinh viên quốc tế thường qua chương trình hợp tác hoặc nộp trực tiếp
- Cần bằng tốt nghiệp phổ thông đã hợp pháp hoá và dịch
- Một số ngành yêu cầu trình độ tiếng Lào
- Chương trình liên kết thường yêu cầu trình độ tiếng Anh
- Có thể phải học năm dự bị tiếng trước khi vào chuyên ngành
Năm dự bị tiếng là phần nhiều người không tính vào kế hoạch: nó kéo dài thời gian học thêm một năm, cần tính cả về thời gian lẫn chi phí.
Học phí và chi phí
- Học phí trường công thấp, nhất là với sinh viên diện hợp tác
- Trường tư và chương trình liên kết cao hơn nhiều
- Ký túc xá giá rẻ, điều kiện cơ bản
- Thuê nhà ngoài cũng phải chăng
- Ăn uống rẻ
- Cần tính bảo hiểm y tế và chi phí đi lại về nước
Đời sống sinh viên
- Nhịp học chậm hơn so với Việt Nam ở nhiều trường
- Quan hệ thầy trò gần gũi
- Hoạt động đoàn thể và lễ hội trường
- Cộng đồng sinh viên Việt Nam ở các thành phố lớn
- Cơ sở vật chất cơ bản — thư viện, phòng thí nghiệm hạn chế hơn
- An toàn, chi phí thấp
Nghiên cứu và sau đại học
- Hoạt động nghiên cứu còn hạn chế về nguồn lực
- Nhiều đề tài gắn với nông nghiệp, y tế cộng đồng, môi trường, dân tộc học
- Hợp tác nghiên cứu với đối tác quốc tế là kênh chính
- Nhiều giảng viên làm nghiên cứu sinh ở nước ngoài
- Cơ hội cho người muốn nghiên cứu về Lào và tiểu vùng Mekong
Với nhà nghiên cứu, Lào là địa bàn chưa được nghiên cứu nhiều trong nhiều lĩnh vực — dân tộc học, khảo cổ, sinh thái, nông học. Đây là cơ hội học thuật thật với người chọn đúng hướng.
Cần hỏi gì trước khi nhập học
- Bằng do ai cấp và được công nhận ở đâu
- Ngôn ngữ giảng dạy thực tế của từng môn
- Có phải học năm dự bị không
- Tổng thời gian và tổng chi phí
- Điều kiện ký túc xá
- Thủ tục công nhận bằng khi về Việt Nam
- Sinh viên khoá trước giờ làm gì
Thông tin về trường, ngành và học phí thay đổi theo thời kỳ. Trước khi nộp hồ sơ, hãy làm việc trực tiếp với trường cụ thể và kiểm với cơ quan giáo dục hai nước.
Sinh viên quốc tế tại Lào
- Phần lớn tới theo chương trình hợp tác giữa các chính phủ
- Có sinh viên từ các nước láng giềng và một số nước xa
- Nhiều người học ngôn ngữ và văn hoá Lào hoặc khu vực học
- Một số theo diện trao đổi ngắn hạn giữa các trường
- Có bộ phận phụ trách sinh viên quốc tế ở các trường lớn
- Thủ tục thường chậm — nên liên hệ sớm và theo sát
Với người tự nộp hồ sơ, mục cuối là kinh nghiệm quan trọng: đừng gửi thư rồi đợi. Việc theo sát bằng nhiều kênh — thư điện tử, điện thoại, và nếu được thì tới tận nơi — rút ngắn quy trình đáng kể.
Đại học Lào có những ngành gì?
Mạnh hơn ở sư phạm, y dược, nông lâm, kinh tế quản trị, luật, kỹ thuật, ngôn ngữ và du lịch khách sạn. Khoa tiếng Việt đào tạo người Lào biết tiếng Việt — nguồn nhân sự quý cho doanh nghiệp Việt tại Lào.
Chương trình liên kết quốc tế ở Lào có đáng học không?
Chất lượng rất khác nhau nên phải thẩm định từng cái — hỏi thẳng bằng do trường nào cấp và trường đó được công nhận ở đâu.
Có phải học năm dự bị tiếng không?
Nhiều trường hợp có, và điều này kéo dài thời gian học thêm một năm — cần tính cả về thời gian lẫn chi phí khi lập kế hoạch.
Có cơ hội nghiên cứu ở Lào không?
Có, vì Lào là địa bàn chưa được nghiên cứu nhiều trong dân tộc học, khảo cổ, sinh thái và nông học. Nguồn lực nghiên cứu trong nước hạn chế nên hợp tác quốc tế là kênh chính.
